Ongeveer een jaar geleden, op 1 februari 2005, heeft de Nepalese koning Gyanendra met een regelrechte “putsch” de macht in eigen land overgenomen en de regering op een zijspoor gezet. Zijn motivatie hierachter was, dat hij het land en de democratie zo wilde redden van de Maoïstische opstand, waar het land al 10 jaar onder lijdt . Het ondemocratische manoeuver stond echter regelrecht tegenover zijn motivatie maar in eigen land bleef het relatief rustig. Vele nepalezen hoopten dat de koning beter in staat zou zijn om de rust te laten terugkeren in Nepal dan de elitaristische regering die door corruptie en onderlinge meningsverschillen totaal nutteloos was geworden. Een jaar later, heeft koning Gyanendra echter alle goodwill bij de bevolking verloren…
De strijd tussen het leger en de Maoïsten bleef onbeslist en de economie staat op de rand van de afgrond. Het land is momenteel bijna volledig afhankelijk van ontwikkelingshulp en van de in het buitenland wonende nepalezen.

Het heersende conflict had door de patstelling tussen de koning, de politieke partijen en de Maoïsten geen enkele mogelijkheid opgelost te geraken. Maar dan gebeurt in november het onmogelijke : zowel de Maoïsten als de 7 belangrijkste politieke groeperingen komen tot een overeenkomst. In een 12-punten plan wordt nu de monarchie als belangrijkste struikelblok naar vrede en democratie aangehaald. Tot dan hadden de politieke partijen nooit de afschaffing van de monarchie gevraagd maar alleen een beperking van de konstitutionele macht. Daarnaast moeten de wapens van zowel de Maoïsten als die van het leger ingeleverd worden en onder de controle van de VN komen te staan.
De koning heeft echter andere plannen. Zijn persoonlijke “Road Map” had verkiezingen aangekondigd voor afgelopen woensdag (08-02-2006) en in april 2007 moet dan een nieuw parlement gekozen worden. De huidige democratisch verkozen partijen betwijfelen echter of er ook maar vrije verkiezingen kunnen plaatsvinden en dat heeft zich verleden week dan ook getoond : niemand ging stemmen en er waren niet eens 50% van de verkiesbare plaatsen op de verkiezingslijst ingevuld…
Koning Gyanendra heeft dan ook de laatste 12 maanden al laten zien dat ie weinig opheeft met democratie. Zijn repressie-tactiek laat zien dat hij niet alleen een onstopbare machtshonger heeft, maar dat hij zich ook eerder als feodaal heerser ziet dan een democratisch verkozen “volksvertegenwoordiger”. Repressie niet zozeer tegen de Maoïsten, maar tegen de politieke oppositie, studenten, mensenrechtenactivisten en organisaties. Grondwettelijk toegekende rechten worden verboden, zo ook demonstraties. Tegenstanders van het regime worden op grond van de Public Security Act 3 maanden opgesloten zonder tussenkomst van het gerechtssysteem. Persvrijheid, telefoon, internet worden gecontroleerd door het regime.

De politieke partijen, die in het verleden meermaals vruchteloos probeerden om met de koning samen te werken, riepen 2 weken geleden op tot een grote boycot van de verkiezingen. Er werden in het hele land demonstraties tegen het regime gevoerd, met tot 100.000 demonstranten in Kathmandu. Het leger trad hier jammer genoeg genadeloos tegen op, met verscheidene gewonde demonstranten en een paar honderd arrestaties tot gevolg. In Kathmandu werd zelfs een avondklok geïntroduceerd en werd de stroom en telefoon elke dag voor verscheidene uren afgezet. Maar de politieke partijen riepen elke dag op tot geweldloos protest en dat werd door de bevolking zeer goed opgevolgd.
In totaal werden er in slechts 36 van de 58 districten gestemd omdat er minimum 1 kandidaat was. In de andere 22 districten waren er zelfs geen kandidaten. Je kan dus stellen dat deze “verkiezing” een volledige farce is geworden, zoals voorspeld. Een woorvoerder van de koning zei dat de verkiezingen altijd zouden doorgaan, hoeveel doden er ook zouden vallen. Hiermee reageerde deze laatste op de dreiging van de Maoïsten, die tegen “elke” prijs de verkiezingen zouden boycotten. De Maoïsten doelden hierbij naast de demonstraties en het niet-stemmen op aanslagen tegen politieposten en overheidsgebouwen in het ganse land.

Sinds 1996 vechten de Maoïsten al voor de afschaffing van de monarchie en het installeren van een communistisch systeem in Nepal. Deze burgeroorlog heeft ondertussen al het leven gekost aan 12000 burgers. Hoewel de Maoïsten grote delen van het land onder controle hebben, kunnen ze de grote steden niet controleren, waardoor een militaire tussenkomst het conflict nooit zal oplossen in deze patstelling.
Door de overeenkomst in november tussen de Maoïsten en politieke partijen hebben deze eersten een enorme stap voorwaarts gezet als politiek erkende entiteit. De Maoïsten hebben daarnaast dan een eenzijdige wapenstilstand afgekondigd waardoor het 4 maanden rustig werd in Nepal. En de nepalezen zijn ervan overtuigd, dat de Maoïsten hun eis tot communistische staat ten voordele van een meerpartijensysteem willen afzwakken als dat vrede oplevert voor de bevolking. Deze beslissingen hebben de Maoïsten een hoop sympathie opgeleverd onder de bevolking. Het leger echter bleef op zoek gaan naar de Maoïstische posities en in januari van dit jaar is dan de wapenstilstand terug opgeheven.
Een oplossing is dan ook nog niet in zicht, alhoewel alle nepalezen waarmee ik spreek zeer optimistisch zijn over de komende maanden.

Er zijn nu nog 2 vragen te stellen in dit verhaal. Hoe zit het met de druk uit het buitenland en hoe zit het met de toeristen die het land willen bezoeken ?

Zolang het leger achter de koning blijft staan, is er geen oplossing mogelijk zonder inbreng van het paleis. Daarom ook dat overal stemmen opgaan om de internationale gemeenschap bij het probleem te betrekken en druk te laten uitoefenen op koning Gyanendra. Deze laatste is sinds zijn “putsch” vorig jaar een paria geworden op het internationale toneel. Landen als Indië, de USA en Groot-Brittanië zetten echter niet genoeg druk om de koning op de knieën te krijgen. Indië probeert wel te bemiddelen achter de gordijnen en zijn medeorganisator geweest aan de november-overeenkomst tussen Maoïsten en politieke partijen. Maar ze kunnen niet te zeer op de voorgrond treden, omdat dat historisch gezien niet geaccepteerd wordt door de nepalezen en contraproductief zal werken op het vredesproces.
De europese gemeenschap, die een vrij belangrijk deel van de ontwikkelingshulp in Nepal controleert, heeft wel een duidelijke stelling ingenomen en de koning opgeroepen om aan een duurzame oplossing te werken.
De USA en Japan zijn echter tegen verdere sancties, want het communistisch geurtje aan de Maoïsten staat hun niet aan.
Ian Martin, VN-commisaris, heeft de koning sterk veroordeeld, maar de VN zelf neemt geen positie in, omdat de Ghurka’s uit Nepal een zeer belangrijke positie innemen bij verschillende VN-vredesmachten in de wereld. Maar het geld dat Nepal hiervoor ontvangt, vloeit rechtstreeks naar de oorlogskas van de koning…

De hele machtstrijd mag niet onderschat worden, maar de toerist merkt eigenlijk niets van het verhaal. In Thamel zijn er elke morgen en elke avond een platoon soldaten die patrouilleren. Het Annapurnagebied is volledig in handen van het leger en er zijn verscheidene extra politieposten geïnstalleerd. Persoonlijk zie ik dat als een voordeel, want deze posten zijn ook uitgerust met EHBO en geven graag uitleg bij fauna en flora.

Het Everest (Solo Khumbu) gebied wordt ook gecontroleerd door het leger, met 2 uitzonderingen.
Het stuk Jiri naar Lukla, militair niet belangrijk, is niemandsland met zowel Maoïsten als legereenheden. Beiden zijn zeer vriendelijk en helpen je graag verder. De Maoïsten vragen echter een bijdrage van 500-800Rs (7-10€) voor hun strijd tegen het regime. Hiervoor krijg je een echte reçu die je aan een volgende eenheid kan laten zien en die overal geldig is.
Het stuk achter Lukla, de Hinku Valley tussen Mera Peak en Amphu Lapsa, is dan weer in handen van de Maoïsten. Maar die komen hier zelf zo zelden, dat ik nog nooit gehoord heb van een ontmoeting tussen toeristen en Maoïsten.

Het Langtanggebied is dan weer Maoïstengebied. Ook hier wordt een bijdrage gevraagd zoals hierboven vermeld.

Remote areas zoals raften op de Karnali (West Nepal) of Kachenjunga (Oost Nepal) zijn ook Maoïstengebied. Ook hier wordt een bijdrage gevraagd zoals hierboven vermeld.

Een bijkomende opmerking, is dat expedities in remote areas soms meer moeten betalen, maar de Maoïsten zijn nog nooit gewelddadig geweest in hun handelen. Een gesprek levert dan ook altijd een fikse korting op tot uiteindelijk maximum 1500-2000Rs (20-25€) per buitenlander.